Wat doet Smart Industry met kwaliteit van de uitvoerende arbeid?

Geschreven door Hans Wortmann

In de huidige hoogconjunctuur komt men overal mensen tekort. Ook in de maakindustrie speelt dit probleem: men kan nergens aan personeel komen. Dat leidt op de werkvloer tot investeringen in automatisering, niet eens vanwege een goed rendement, maar steeds meer om de productie te kunnen verhogen. Die investeringen gaan over een breed gebied, en worden samen vaak Smart Industry genoemd. Maar wat is het effect van Smart Industry op de kwaliteit van de arbeid? Als het werk steeds minder interessant wordt, lopen de beste krachten het eerst weg!

Er zijn heel verschillende meningen over deze vraag. Soms wordt een toename van ongeschoolde arbeid voorspeld, soms juist een afname van de vraag naar ongeschoolde arbeid, en elders weer een toename van de vraag naar steeds beter opgeleide vaklieden. Zelfs binnen één bedrijf komt men zulke uiteenlopende meningen tegen. Ook in wetenschappelijk onderzoek spreekt men wel van de digital divide bij werknemers.

Wie ontwerpt eigenlijk de taken van de uitvoerende medewerkers? Dat doet de werkvoorbereider. Maar eigenlijk is de werkvoorbereider opgeleid om de handelingen te beschrijven die leiden tot een goed product. Dat is niet hetzelfde als de taken te omschrijven die leiden tot een gemotiveerde medewerker. Bovendien verschuift werkvoorbereiding in het digitale tijdperk: men kan bijvoorbeeld kiezen tussen een heel gedetailleerd voorschrift voor voortgangsmeldingen of een globaal voorschrift. Ook de taakverdeling tussen werkvoorbereiding en uitvoering kan verschuiven: taken als zoals het programmeren van een robot of het laden van NC programma’s kan men rekenen tot werkvoorbereiding, of men kan dat rekenen tot uitvoering. In het laatste geval moet men een vakman hiervoor gaan opleiden.

Maar wie bepaalt of men vaklieden verder gaat opleiden? En wie bepaalt wat de taakverdeling is tussen laag opgeleide medewerkers en hoog opgeleide medewerkers en hoe zij samenwerken? Dat is niet werkvoorbereiding, maar het fabrieksmanagement. Kwaliteit van de arbeid wordt uiteindelijk niet bepaald door de technologie of door de werkvoorbereider, maar door het management dat investeert in automatisering.

Als het lijnmanagement streeft naar hoge kwaliteit van de arbeid dan moet men daarop een visie ontwikkelen in samenhang met keuzes op het gebied van smart industry. Het is verstandig, brede participatie vanuit de uitvoering te verkrijgen bij het vormgeven van taken, en het toekennen van verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Moderne informatie technologie kan ook weer helpen bij het vormgeven en vastleggen van alle discussies en besluiten die op dit vlak nodig zijn. Digitale consultancy is een moderne implementatie van dergelijke technologie.

Ook een toekomstbestendig en competitief bedrijf?